Hoeveel vakantiedagen: de rekenregel
De wet drukt vakantie niet uit in dagen maar in uren, en koppelt het aantal aan je contract. Je hebt per jaar recht op minimaal vier keer je wekelijkse arbeidsduur aan vakantie. Werk je 40 uur per week, dan is dat 160 uur, oftewel 20 dagen van 8 uur. Werk je 36 uur, dan is het 144 uur; bij 24 uur per week 96 uur. De regel staat in artikel 7:634 van het Burgerlijk Wetboek en geldt voor elk dienstverband, ook een tijdelijk contract, een oproepcontract of een nulurencontract.
Omdat de wet in uren rekent, is de rekensom bij parttimers en bij onregelmatige roosters altijd dezelfde: aantal contracturen per week keer vier. Wie zeven uur per dag werkt, heeft aan 20 dagen van 7 uur dus 140 uur, en niet 160. Het aantal dagen dat je "vrij bent" volgt uit het aantal uren gedeeld door de lengte van je werkdag.
| Arbeidsduur per week | Wettelijk verlof per jaar | In dagen van 8 uur |
|---|---|---|
| 40 uur | 160 uur | 20 |
| 38 uur | 152 uur | 19 |
| 36 uur | 144 uur | 18 |
| 32 uur | 128 uur | 16 |
| 24 uur | 96 uur | 12 |
| 16 uur | 64 uur | 8 |
Tijdens vakantie wordt je loon gewoon doorbetaald. Daar zit ook het verschil met vakantiegeld: dat is een bedrag in euro's, vakantiedagen zijn tijd. De twee staan los van elkaar en kunnen niet tegen elkaar worden weggestreept.
Wettelijk en bovenwettelijk verlof
Veel werknemers hebben meer dan het minimum. Een fulltimer met 25 vakantiedagen heeft 20 wettelijke dagen en 5 bovenwettelijke dagen. Die extra dagen komen uit de cao, de arbeidsovereenkomst of een personeelsregeling; de werkgever is niet verplicht ze te geven. Ook leeftijdsdagen en dagen die je krijgt in ruil voor een langere werkweek zijn bovenwettelijk.
Het onderscheid doet ertoe, want de regels verschillen op drie punten. Wettelijke dagen vervallen sneller, mogen tijdens het dienstverband niet worden uitbetaald en worden tijdens ziekte altijd volledig opgebouwd. Voor bovenwettelijke dagen mag een werkgever afwijkende afspraken maken: een langere houdbaarheid, uitbetaling of een andere opbouw bij ziekte. Daarom houdt een goede verlofadministratie de twee soorten apart bij, en boekt zij een opgenomen dag eerst af van het saldo dat het eerst vervalt.
Verdeling bij een fulltime contract van 40 uur met 25 vakantiedagen per jaar.
Opbouw per periode en bij ziekte
Vakantiedagen bouw je op naar rato van de tijd dat je in dienst bent en loon ontvangt. In de praktijk rekent de loonadministratie per maand of per vierwekenperiode: bij 160 uur per jaar is dat 13,33 uur per maand. Wie op 1 april in dienst komt, heeft aan het eind van het jaar negen twaalfde van het jaarrecht opgebouwd. Een werkgever mag het volledige jaarsaldo ook vooraf toekennen, maar bij vertrek wordt dan verrekend wat te veel is opgenomen.
Opbouw tijdens ziekte
Sinds 2012 bouw je tijdens ziekte volledig wettelijke vakantiedagen op, over de hele periode van loondoorbetaling. De gedachte is dat vakantie een recht op rust is dat je niet verliest doordat je ziek bent. Word je tijdens je vakantie ziek en meld je dat op de afgesproken manier, dan gelden die dagen als ziektedagen en niet als vakantie; ze blijven op je saldo staan.
Opbouw bij onbetaald verlof
Over perioden waarin je geen loon krijgt, zoals onbetaald verlof, bouw je in beginsel geen vakantiedagen op. Tijdens zwangerschaps- en bevallingsverlof loopt de opbouw wel gewoon door.
Een halve dag, een korte dag op vrijdag, een rooster met lange en korte dagen: alles wordt eenvoudig als het saldo in uren staat. Een "dag" is dan gewoon het aantal uren dat je die dag zou hebben gewerkt.
Vakantie aanvragen en opnemen
Het uitgangspunt van de wet is dat de werknemer bepaalt wanneer hij vakantie opneemt. De werkgever stelt de vakantie vast volgens de wensen van de werknemer, tenzij gewichtige redenen zich daartegen verzetten: het bedrijf zou ernstig in de problemen komen als die persoon op dat moment weg is. Wil de werkgever weigeren, dan moet hij dat binnen twee weken na de aanvraag schriftelijk laten weten. Doet hij dat niet, dan is de vakantie vastgesteld zoals aangevraagd.
De werkgever moet het mogelijk maken dat je, als je saldo dat toelaat, ten minste twee weken aaneengesloten vakantie neemt, of twee keer een week. Veel cao's gaan verder en regelen dat drie aaneengesloten weken mogelijk zijn. Verplichte vrije dagen, bijvoorbeeld tussen kerst en nieuwjaar, kunnen alleen worden aangewezen als dat in de cao of de arbeidsovereenkomst staat.
Een eenmaal vastgestelde vakantie kan de werkgever alleen bij gewichtige redenen nog wijzigen, en dan moet hij de schade vergoeden die de werknemer daardoor lijdt, zoals annuleringskosten.
Vervaltermijn en verjaring
Hier gaat het in de praktijk het vaakst mis. Wettelijke vakantiedagen vervallen zes maanden na afloop van het jaar waarin je ze hebt opgebouwd. De dagen van 2026 vervallen dus op 01-07-2027. De wetgever wil daarmee voorkomen dat werknemers jaren doorwerken zonder rust te nemen. Een cao of arbeidsovereenkomst mag een langere termijn afspreken, geen kortere.
De vervaltermijn geldt niet als de werknemer redelijkerwijs niet in staat was de dagen op te nemen. Denk aan langdurige ziekte zonder mogelijkheid om te re-integreren, of aan een werkgever die verlofaanvragen steeds afwees. Daarnaast heeft het Hof van Justitie van de EU bepaald dat een werkgever de werknemer tijdig en duidelijk moet informeren dat dagen gaan vervallen en hem in de gelegenheid moet stellen ze op te nemen. Blijft die waarschuwing uit, dan vervallen de dagen niet.
Bovenwettelijke dagen kennen geen vervaltermijn maar een verjaringstermijn van vijf jaar na afloop van het opbouwjaar. Omdat de twee soorten een andere houdbaarheid hebben, worden opgenomen dagen afgeboekt van het saldo dat het eerst verloopt: eerst de wettelijke dagen van vorig jaar, dan die van dit jaar, dan de bovenwettelijke.
Wie werknemers niet actief en aantoonbaar wijst op het vervallen van hun wettelijke dagen, kan zich er later niet op beroepen. Een e-mail in het voorjaar met het saldo en de vervaldatum is voldoende, als je die bewaart.
Rekenvoorbeeld: in dienst op 1 april, 32 uur per week
Een werknemer komt op 01-04-2026 in dienst voor 32 uur per week, verdeeld over vier dagen van 8 uur. De cao geeft bovenwettelijk één extra week per jaar. Zo ziet het verlofrecht over 2026 eruit.
De opgenomen uren gaan eerst van het wettelijke saldo af, omdat dat het eerst vervalt. Zo blijft de werknemer het langst flexibel met wat hij overhoudt.
Zo doen wij dit
Verlofsoorten, saldo en opname op één plekIn Payflo richt je per bedrijf verlofsoorten in, wettelijk, bovenwettelijk en bijzonder, met een beginstand per jaar en opbouw en opname per werknemer. Werknemers zien hun eigen saldo in hun account, en de assistent beantwoordt vragen als "hoeveel verlof heeft Sanne nog" met het actuele saldo.
Liever geen omkijken? Payflo is een loonadministratiekantoor uit Kampen: wij doen dit voor je, met onze eigen software. Straks doe je het zelf, als je wilt.
Mail ons over je loonadministratieVoor werkgevers: de verlofadministratie op orde
Een werkgever moet kunnen aantonen hoeveel verlof iedere werknemer heeft opgebouwd en opgenomen. Bij een geschil of bij uitdiensttreding is de administratie leidend; ontbreekt zij, dan wordt meestal de werknemer gevolgd. Zo zet je het goed op.
- Leg het jaarrecht per werknemer vast
Contracturen keer vier voor het wettelijke deel, plus wat cao of contract bovenwettelijk geeft. Pas het aan bij een wijziging van de arbeidsduur.
- Houd twee saldi bij, in uren
Wettelijk en bovenwettelijk apart, elk met een eigen opbouwjaar en houdbaarheid. Boek opnames eerst af van het saldo dat het eerst vervalt.
- Registreer elke opname met datum
Zo kun je later aantonen welke dagen uit welk jaar zijn opgenomen. Ziektedagen tijdens vakantie boek je terug.
- Waarschuw voor de vervaldatum
Stuur in het voorjaar een overzicht met het openstaande wettelijke saldo en de datum van 1 juli. Bewaar het bericht.
- Reken af bij uitdiensttreding
Openstaande dagen betaal je uit tegen het loon van dat moment, inclusief vakantiegeld erover, als bijzondere beloning in de eindafrekening. Te veel opgenomen dagen mag je verrekenen als dat vooraf is afgesproken.
Wie het verlof bijhoudt in dezelfde administratie als het loon, ziet het saldo ook terug op de loonstrook. Dat scheelt vragen en voorkomt dat de spreadsheet en de werkelijkheid uit elkaar lopen.
Veelgestelde vragen over wettelijke vakantiedagen
Hoeveel wettelijke vakantiedagen heb ik bij een fulltime baan?
Vier keer je wekelijkse arbeidsduur in uren. Bij 40 uur per week is dat 160 uur, oftewel 20 dagen van 8 uur. Bij 36 uur per week is het 144 uur, 18 dagen.
Wanneer vervallen mijn wettelijke vakantiedagen?
Zes maanden na afloop van het jaar waarin je ze hebt opgebouwd, dus op 1 juli van het volgende jaar. Dat geldt niet als je redelijkerwijs niet in staat was ze op te nemen, bijvoorbeeld door ziekte zonder re-integratiemogelijkheden, of als je werkgever je niet op tijd heeft gewezen op het vervallen.
Bouw ik vakantiedagen op als ik ziek ben?
Ja, sinds 2012 bouw je tijdens ziekte volledig wettelijke vakantiedagen op, over de hele periode van loondoorbetaling. Over bovenwettelijke dagen mogen andere afspraken gelden.
Kan ik mijn vakantiedagen laten uitbetalen?
Wettelijke dagen niet zolang je in dienst bent; die zijn bedoeld om te rusten. Bovenwettelijke dagen mogen wel worden uitbetaald als dat schriftelijk is afgesproken. Bij het einde van je dienstverband worden alle openstaande dagen uitbetaald.
Mag mijn werkgever een vakantieaanvraag weigeren?
Alleen bij gewichtige redenen, en dan moet hij dat binnen twee weken na je aanvraag schriftelijk laten weten. Reageert hij niet op tijd, dan is de vakantie vastgesteld zoals je hem hebt aangevraagd.
- Burgerlijk Wetboek, art. 7:634 t/m 7:642 — opbouw, vaststelling, vervaltermijn en verjaring van vakantie.
- Rijksoverheid — vakantiedagen en vakantie-uren: rechten van werknemers en verplichtingen van werkgevers.
- Hof van Justitie van de EU, arresten over de informatieplicht van de werkgever bij het vervallen van vakantiedagen.
De regels gelden voor 2026 en zijn algemeen beschreven. Controleer voor je eigen situatie altijd de cao en de actuele publicaties.